Η Μαριαλένα Τσίρλη είναι η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει τη θέση της Γενικής Γραμματέως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), ενώ παράλληλα γίνεται η πρώτη Ελληνίδα που καταλαμβάνει το συγκεκριμένο αξίωμα. Η Μαριαλένα Τσίρλη, απόφοιτος της Ελληνογαλλικής Σχολής Ουρσουλινών και της Νομικής Σχολής Αθηνών, συνέχισε τις μεταπτυχιακές και διδακτορικές της σπουδές στο Στρασβούργο και ξεκίνησε την επαγγελματική της πορεία ως δικηγόρος στη Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το 1994. Στη συνέχεια ανέλαβε διάφορες διευθυντικές θέσεις. Η πλούσια ακαδημαϊκή και επαγγελματική της πορεία οδήγησε στην ομόφωνη εκλογή της από την Ολομέλεια των 47 δικαστών του ΕΔΔΑ.
«Ο ρόλος της Γραμματείας είναι επικουρικός. Αποστολή μας είναι να βοηθούμε τους δικαστές στην άσκηση των καθηκόντων τους, προετοιμάζοντας τους φακέλους των υποθέσεων και παρέχοντας κάθε αναγκαία νομική, διοικητική και τεχνική υποστήριξη. Στόχος μου είναι να εκτελούμε τα καθήκοντά μας με τον καλύτερο και πιο αποτελεσματικό τρόπο, αξιοποιώντας τις δυνατότητες και τις δεξιότητες κάθε μέλους του προσωπικού και διασφαλίζοντας ένα υγιές και ευχάριστο εργασιακό περιβάλλον, όπου όλοι θα μπορούν να εξελίσσονται και να προοδεύουν. Είμαι τυχερή που ηγούμαι μιας εξαιρετικά ταλαντούχας, ενθουσιώδους και αφοσιωμένης ομάδας. Γνωρίζουμε ότι το Δικαστήριο καλείται να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις και είναι κοινή μας φιλοδοξία να συμβάλουμε στην επιτυχία του», δήλωσε η κα Τσιρλή σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μετά την εκλογή της.
Με την εκλογή της κ. Τσιρλή στη θέση της Γενικής Γραμματέως «σπάει» ακόμη μια γυάλινη οροφή, καθώς μια γυναίκα καταλαμβάνει μια θέση που μέχρι πρόσφατα κατείχαν αποκλειστικά άνδρες. Ωστόσο, η ίδια δεν θεωρεί ότι το φύλο της αποτέλεσε εμπόδιο στην επαγγελματική της πορεία. «Θα ήμουν άδικη και υπερβολική αν έλεγα ότι υπέστην διακρίσεις στη ζωή μου λόγω του φύλου μου. Έχω την τύχη να εργάζομαι από πολύ νεαρή ηλικία σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον με βασική αποστολή την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας· θα ήταν πράγματι παράδοξο αν οι εργαζόμενες γυναίκες αντιμετωπίζονταν σεξιστικά. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, είχα πάντα επίγνωση ότι ήμουν μια γυναίκα που έδειχνε νεότερη. Ίσως, λοιπόν, υποσυνείδητα να κατέβαλα πάντα μεγαλύτερη προσπάθεια ώστε να με παίρνουν στα σοβαρά και να μην με αντιμετωπίζουν σαν “κοριτσάκι”. Νιώθω μεγάλη τιμή που, σπάζοντας αυτή τη γυάλινη οροφή με την εκλογή μου, συμβάλλω και στην προώθηση της ιδέας ότι ένα τέτοιο αξίωμα δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ανδρικό προνόμιο. Πρέπει να πω, ωστόσο, ότι δεν διεκδίκησα αυτή τη θέση προβάλλοντας το φύλο μου, αλλά την προσωπικότητά μου και τη δουλειά μου. Νομίζω ότι αυτός είναι ο σωστός τρόπος για να διεκδικήσει κανείς ίσες ευκαιρίες και ο καλύτερος δρόμος για μια ουσιαστική ισότητα», σημειώνει η κα Τσιρλή.
Η θητεία της κας Τσιρλή θα είναι πενταετής και θα αναλάβει τα νέα της καθήκοντα στη Γραμματεία την 1η Δεκεμβρίου 2020. Το ΕΔΔΑ διασφαλίζει την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) από τα κράτη. «Η ΕΣΔΑ, η οποία υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 και τέθηκε σε ισχύ στις 3 Σεπτεμβρίου 1953, αποτελεί το σημαντικότερο διεθνές κείμενο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Φέτος συμπληρώνονται 70 χρόνια από την υπογραφή της. Η Σύμβαση κατοχυρώνει βασικά δικαιώματα και ελευθερίες που οφείλουν να σέβονται τα συμβαλλόμενα κράτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπως το δικαίωμα στη ζωή, την προσωπική ελευθερία, την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, την ελευθερία συνείδησης και θρησκείας, την ελευθερία της έκφρασης, καθώς και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία. Με την πάροδο του χρόνου, η Σύμβαση εμπλουτίστηκε με νέα δικαιώματα μέσω των πρόσθετων Πρωτοκόλλων. Η ΕΣΔΑ αποτυπώνει τις θεμελιώδεις αξίες της ευρωπαϊκής έννομης τάξης, με κεντρικό άξονα τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας», αναφέρει η κα Τσιρλή στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Ωστόσο, ακόμη και εβδομήντα χρόνια μετά την υπογραφή της Σύμβασης, το έργο του Δικαστηρίου παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο. Όπως εξηγεί η κα Τσιρλή, «εκείνο που καθιστά την ΕΣΔΑ αποτελεσματικό εργαλείο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι η πρόβλεψη για τη λειτουργία ενός οργάνου που επιβλέπει την εφαρμογή της από τα συμβαλλόμενα κράτη, δηλαδή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το ΕΔΔΑ αποτελείται από αριθμό δικαστών ίσο με τον αριθμό των κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, δηλαδή σήμερα σαράντα επτά. Οι δικαστές είναι ανεξάρτητοι: εκλέγονται μεν στο όνομα ενός συμβαλλόμενου κράτους, αλλά συμμετέχουν στο Δικαστήριο με την ατομική τους ιδιότητα και όχι ως εκπρόσωποι του κράτους αυτού».
Όπως επισημαίνει: «Το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να εξετάζει προσφυγές τόσο από κράτη-μέρη της Σύμβασης (διακρατικές προσφυγές) όσο και από ιδιώτες (ατομικές προσφυγές) σχετικά με παραβιάσεις των προστατευόμενων δικαιωμάτων από ένα συμβαλλόμενο κράτος. Η ατομική προσφυγή έχει αναδειχθεί σε κορυφαίο μηχανισμό προστασίας του ατόμου από παράνομες κρατικές παρεμβάσεις. Παρότι η Σύμβαση υιοθετήθηκε πριν από εβδομήντα χρόνια, δεν αποτελεί ένα στατικό κείμενο. Χάρη στην ερμηνεία και εφαρμογή της από το Δικαστήριο, εξελίσσεται διαρκώς και προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες αντιλήψεις σχετικά με το περιεχόμενο των δικαιωμάτων. Για παράδειγμα, το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, που κατοχυρώνει το δικαίωμα σεβασμού της αλληλογραφίας, έχει ερμηνευθεί ευρέως ώστε να καλύπτει τις τηλεφωνικές επικοινωνίες, την περιήγηση στο διαδίκτυο, τα ηλεκτρονικά μηνύματα κ.ά.»
Η κ. Τσιρλή επισημαίνει επίσης ότι «το Δικαστήριο έχει επεκτείνει τη νομολογία του και σε τομείς που δεν καλύπτονται ρητά από τη Σύμβαση, όπως τα δικαιώματα των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο, τα κοινωνικά δικαιώματα και η προστασία του περιβάλλοντος. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η αποτελεσματικότερη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο».
Η εφαρμογή της Σύμβασης από το Δικαστήριο συμβάλλει επίσης στη διαμόρφωση ενός ενιαίου χώρου προστασίας δικαιωμάτων με κοινά χαρακτηριστικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Με άλλα λόγια, η προστασία των δικαιωμάτων εναρμονίζεται σταδιακά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι η βασική κατευθυντήρια αρχή για την ερμηνεία της Σύμβασης είναι η διαφύλαξη και προώθηση των ιδανικών και των αξιών μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Αυτός είναι και ο βασικός στόχος του μηχανισμού προστασίας: η ενίσχυση της ευρωπαϊκής έννομης τάξης και ο σεβασμός της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.
(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
